Hoe haal je meer uit je eigen energie?

Op 21 mei 2026 organiseerde we ons tiende Energent-café, zoals steeds in mooi gevulde Herberg Macharius. Deze keer stond een alomtegenwoordig thema op de agenda: flexibiliteit van het energiesysteem bij je thuis. Een vierkoppig panel gaf toelichting rond de huidige energiemarkt en de mogelijke oplossingen voor bij jou thuis.

Muzikant Haroun Iqbal begon de avond met sfeervolle wereldmuziek. Daarna kwamen de sprekers aan de beurt: Joannes Laveyne van Energy & Systems lab bij UGent, Dirk Van Evercoren van Pluginfo (en voormalig directeur van ODE), Liesbet Valkenborgs van Innovoltus en Jo De Groote van Energent (Thuisbasis). Het gesprek werd in goede banen geleid door onze voorzitter John Vandaele. Het werd een boeiende avond met zowel technische als praktische info!

Waarom meer flexibiliteit in de energiemarkt?

Joannes Laveyne start als energie-expert met het toelichten van de tendensen in de energiemarkt. Het Belgisch energiesysteem begon nog maar een tiental jaar geleden fundamenteel te veranderen.

Toch is de manier waarop we energie verbruiken nauwelijks veranderd. De productiemix is grondig getransformeerd, maar ons verbruikspatroon niet. Dat creëert een toenemende mismatch: hernieuwbare energie wordt vooral ’s middags geproduceerd, terwijl het verbruik piekt ’s ochtends en ’s avonds. Het gevolg zijn overschotten die momenteel grotendeels onbenut blijven.

Die mismatch heeft ook een prijsdimensie. Wanneer er veel hernieuwbare energie op het net gebracht wordt, daalt de elektriciteitsprijs sterk; en omgekeerd. Het capteren van die energiepieken (via flexibiliteit in het systeem) zou niet alleen zorgen voor een betere balans, maar ook een stimulans vormen voor de verdere uitbouw van hernieuwbare energie en dus een nog verder groeiend aandeel in de energiemix.

Joannes merkt op dat burgers verschillende houdingen aannemen tegenover flexibiliteit. Sommigen willen er niet mee bezig zijn, anderen gaan er daarentegen heel graag zelf mee aan de slag. Een derde groep wil inzetten op opslag via een batterij, maar er liever niet ‘de hele tijd’ naar moeten kijken.

De energietransitie: twee zijden van dezelfde medaille

Vervolgens kwam Dirk Van Evercoren aan het woord. Hij vertelt hoe de energietransitie in de eerste plaats een fantastisch verhaal is, maar ook uitdagingen met zich meebrengt.

Het voordeel van elektrificatie

Door te investeren in hernieuwbare energie dragen we bij aan collectieve welvaart en welzijn, en bouwen we aan een duurzamer systeem. Steeds meer wordt de elektriciteitsprijs bepaald door hernieuwbare bronnen in plaats van door gascentrales, waardoor gas uit de markt wordt geduwd en elektriciteit goedkoper wordt voor iedereen.  De huidige energiecrisis is in essentie een fossiele energiecrisis, en heeft daardoor een minder grote impact op de prijs dan de crisis van 2020. Bovenop het klimaatvoordeel brengt elektrificatie nog andere winsten mee: schonere lucht, minder afhankelijkheid van gasproducerende staten en meer lokale jobs. Daarenboven is elektriciteit simpelweg veel efficiënter dan fossiele energie: waar een gasketel uit één eenheid energie één eenheid warmte haalt, levert elektriciteit via een warmtepomp uit diezelfde eenheid energie gemiddeld maar liefst 3,5 eenheden warmte op.

Uitdagingen van de energietransitie

De energietransitie heeft ook een keerzijde. We bevinden ons momenteel op het rommeligste moment: een kruispunt van oude tendensen afbouwen en nieuwe opbouwen, met een aantal reële uitdagingen.

1. Een sociale uitdaging

Tot voor kort was de energietransitie voorbehouden aan een bepaalde groep: wie huurt, in een appartement woont of geen oprit heeft, kon moeilijk investeren in zonnepanelen, een warmtepomp of een elektrische wagen. Oplossingen zoals stekkerpanelen en stekkerbatterijen maken deelname aan de transitie vandaag een stuk toegankelijker en democratischer.

2. Balans van het elektriciteitsnet

Als iedereen zijn elektrische wagen ’s avonds thuis oplaadt, of als een verlengd weekend zorgt voor een overschot aan hernieuwbare energie, komt het net onder druk. Elia (de Belgische transmissie-netbeheerder) draagt de verantwoordelijkheid om dat net in balans te houden, en doet dat in lagen: van productie- en verbruiksvoorspellingen die doorheen de dag verfijnd worden, over het inzetten van reserves, tot het terugregelen van energieproductie of het aanspreken van grote verbruikers. Die balanceringsopdracht wordt bemoeilijkt doordat sommige productie-installaties weinig flexibiliteit bieden: kernenergie kan je niet zomaar afschakelen en is daardoor weinig geschikt voor flexibel beheer.

Maar wat kunnen we nu zelf doen?

Kort en krachtig: pas je verbruiksgedrag aan. Vermijd pieken op drukke momenten en verbruik meer elektriciteit, als er veel productie is. De Stroomplanner van Ecopower (via de coöperatieve energiedata-app EnergieID) is een handig middel om te zien  op welke moment je best stroom kan verbruiken.

Daarnaast kunnen andere toestellen helpen om slimmer meer van je eigen energie te verbruiken: een warmtepompboiler die zonnestroom opslaat als warm water, een batterij, en/of een slim energiemanagementsysteem (EMS).

Energiemanagementsystemen (EMS)

Zo’n EMS verzamelt en combineert verschillende informatiebronnen. Via de B1-poort van de digitale meter krijgt het systeem elk kwartier inzicht in het werkelijke verbruiksprofiel van de eindgebruiker, vergelijkbaar met wat je zelf via Mijn Fluvius kunt raadplegen. Daarnaast houdt het systeem rekening met de capaciteit van de zonnepanelen en ontvangt het tot acht keer per dag een bijgewerkte weersvoorspelling. Op basis van al die gegevens weet het EMS welke grote energiestromen aanwezig zijn en welke apparaten slim aangestuurd kunnen worden. Het resultaat is dat elektriciteit wordt ingezet op de momenten dat ze het goedkoopst is, afgestemd op de prijs die de eindgebruiker effectief betaalt. Je kan dit opvolgen via een eenvoudig platform. 

Het systeem houdt rekening met o.a. dataveiligheid, het capaciteitstarief, dynamische tarieven, curtailment en voorspellingen van energieopwekking en -verbruik om besparingen op jouw energiefactuur te creëren. Jouw besparing kan oplopen tot 1.500 euro per jaar.

Wattklaar

Als vierde panellid stelde onze eigen Jo De Groote een nieuwe dienst van Energent voor, Wattklaar.

Wattklaar werd ontwikkeld door expertenkennis te bundelen met onze jarenlange ervaring. Via Wattklaar bieden we Jullix EMS aan in combinatie met een stekkerbatterij.

Haal meer uit je energie

Zogenaamde plug-and-play batterijen of stekkerbatterijen zijn eenvoudig te installeren, in principe zelfs zonder installateur. Toch is een professionele installatie aan te raden, zeker als je de batterij combineert met een slim EMS zoals Jullix. Stekkerbatterijen werken direct, zonder verbinding met de zekeringskast en vereisen geen keuring, maar moeten wel aangemeld worden bij Fluvius als je ze ten volle wil gebruiken. 

Een stekkerbatterij kost in sommige gevallen maar de helft van een klassieke thuisbatterij en verdient zichzelf al terug in 6 à 8 jaar. Dat maakt de investering meestal voordeliger, zeker voor kleinere zonne-installaties waarbij een vaste thuisbatterij eigenlijk nooit rendabel kan zijn.

Een slim gestuurde batterij doet veel meer dan eigen zonnestroom opslaan: ze speelt flexibel in op de elektriciteitsmarkt, fungeert als buffer om verbruikspieken te dempen en verhoogt je eigenverbruik . Een dynamisch contract is in combinatie met slimme sturing een mogelijkheid én bijzonder voordelig.

Let bij je keuze sowieso op de batterijgrootte; een te grote batterij verdient zichzelf nooit terug. Een goede vuistregel is één tot 1,5 kWh opslagcapaciteit per kWp zonnepanelen op het dak.

Omdat er nog steeds veel praktische vragen zijn rond stekkerbatterijen en EMS, richtte Energent de Wattklaar op. Via Wattklaar vraag je vrijblijvend een offerte op voor een Marstek stekkerbatterij in combinatie met het Jullix EMS. Een vertrouwde aannemer verzorgt dan de veilige installatie bij jou thuis. Alles wordt helder uitgelegd. Zo begin jij onmiddellijk met besparen, zonder zorgen.